سرگیجه های خطرناک کدام سرگیجه ها هستند؟ سرگیجه یک اصطلاح عمومی و شامل علائم مختلفی است که احساس انسان از فضای اطراف خود را مختل می کند. همه سرگیجه ها خطرناک نیستند ، در این مقاله از مرکز سرگیجه آوای امید ما در مورد سرگیجه های خطرناک خواهیم گفت و اینکه در صورت بروز چه علائمی همراه با سرگیجه می بایست به اورژانس مراجعه کرد.
سرگیجه دومین شکایت شایع در مراجعات اورژانس سرپایی است و 25٪ از مراجعه کنندگان سرپایی مغز و اعصاب و 13٪ از مشاوره های مغز و اعصاب بخش اورژانس را تشکیل می دهد.در حالیکه سرگیجه احساس بسیار بدی را ایجاد می کند که فرد را وادار می کند به بدترین بیماری ها فکر کند اما همه انواع سرگیجه ها خطرناک نیستند. در ادامه ما به توضیح انواع سرگیجه های خطرناک میپردازیم .
سرگیجه های خطرناک
علت ها و دلایل سرگیجه و عدم تعادل موارد مختلفی هستند . سیستم تعادل به کمک سه ارگان گوش ها ،چشم ها و حس عمقی با ارسال سیگنالهای تعادلی به مغز تعادل بدن را حفظ می کنند. جالب است بدانید ارگان های تعادلی در گوش نقش بسیار مهمی در حفظ تعادل دارند و اکثر سرگیجه ها ناشی از بیماری های گوش داخلی هستند.
سرگیجه های خطرناک که به سرگیجه های مرکزی نیز معروف هستند ، معمولا ناشی از وجود مشکلی در مغز ، معمولا ساقه مغز و یا مخچه هستند. در ادامه توضیح می دهیم که چه بیماریهای مغز و اعصابی باعث ایجاد سرگیجه می شوند:
🟠 بیماریهای عروق خونی
🟠 داروهای خاص مانند ضدتشنجها، آسپرین و الکل
🟠 M.S
🟠 صرع (در موارد نادر)
🟠 سکته
🟠 تومورها (سرطانی یا غیرسرطانی)
🟠 میگرن دهلیزی
سرگیجه مرکزی و سرگیجه محیطی
تعداد کمی از سرگیجهها ممکن است ناشی از اختلال در سیستمهای مرکزی مغز باشند؛ یعنی زمانی که مغز به دلیل بیماریهای جدی نمیتواند تعادل بدن را حفظ کند. این نوع سرگیجهها جزو سرگیجههای خطرناک طبقهبندی میشوند و به آنها سرگیجههای مرکزی گفته میشود. معمولاً این سرگیجهها میتوانند نشانه بیماریهای جدی مانند سکته مغزی، تومورهای مغزی یا M.S باشند.
علائم سرگیجههای مرکزی اغلب بهصورت تدریجی ظاهر میشوند و معمولاً ملایم اما پایدار هستند. این علائم شامل اختلال در هماهنگی حرکات دست و پا، عدم ثبات در هنگام راه رفتن و مشکلات تعادلی طولانیمدت میشوند.
در مقابل، سرگیجه محیطی به مشکلاتی گفته میشود که منشأ آنها بخشهای غیرمغزی سیستم تعادل مانند گوشها، چشمها و سیستمهای عمقی بدن است. علل محیطی سرگیجه، مانند سرگیجه خوشخیم وضعیتی حملهای یا نوریت وستیبولار، شایعتر از سرگیجههای مرکزی هستند. با این حال، اغلب افرادی که از سرگیجه شکایت دارند، ابتدا برای تشخیص به متخصص مغز و اعصاب مراجعه میکنند.
با توجه به اینکه سرگیجههای ناشی از بیماریهای مغز و اعصاب جزو سرگیجههای خطرناک محسوب میشوند، تشخیص سریع و بررسی دقیق آنها از اهمیت بالایی برخوردار است.
علائم سرگیجه های خطرناک
سرگیجهها همیشه یک علت ساده ندارند و در بسیاری از موارد میتوانند نشانه بیماریهای جدی باشند. سرگیجههای خطرناک که به آنها سرگیجه مرکزی نیز گفته میشود، معمولاً با علائم عصبی همراه هستند و همین موضوع باعث میشود از سرگیجههای گوشی یا سایر انواع سرگیجههای غیرخطرناک متمایز شوند. پزشکان برای تشخیص بهتر این نوع سرگیجه، پنج علامت کلیدی را در نظر میگیرند که با اصطلاح 5D شناخته میشوند.
این علائم شامل سرگیجه یا ورتیگو، دوبینی یا Diplopia، ناتوانی در تلفظ کلمات یا Dysarthria، مشکل در بلع یا Dysphagia و در نهایت اختلال در کنترل حرکتی به نام Dysmetria است. وجود همزمان این نشانهها در کنار سرگیجههای خطرناک، هشداری جدی برای مراجعه فوری به پزشک و بررسیهای دقیقتر است. توجه به این علائم میتواند از بروز عوارض شدید ناشی از بیماریهای عصبی و مغزی جلوگیری کند.
سایر علائم شامل مشکلات حسی و حرکتی در اندامهای بدن و از دست دادن هوشیاری نیز نشانههایی هستند که ممکن است نشان دهنده وجود علت مرکزی برای سرگیجه باشند.
در صورتی که گیجی، منگی شدید یا سرگیجه چرخشی همراه با علائم زیر را تجربه کردید، جزو دسته سرگیجههای خطرناک طبقهبندی میشوند و باید سریعاً به اورژانس مراجعه کنید:
🟠 سردرد شدید و ناگهانی
🟠 درد قفسه سینه
🟠 مشکل در نفس کشیدن
🟠 بیحسی یا فلج دست و پا
🟠 غش
🟠 دید دوتایی
🟠 افزایش ضربان قلب یا ضربان قلب نامنظم
🟠 گفتار گنگ و نامفهوم
🟠 تلوتلو خوردن یا مشکل در راه رفتن
🟠 استفراغ مداوم
🟠 صرع
🟠 تغییر ناگهانی در شنوایی
🟠 بیحسی یا ضعف صورت
سرگیجه های خطرناک نشان دهنده کدام بیماری ها هستند؟
در ادامه توضیحات کاملی در مورد اینکه سرگیجه ها ی خطرناک نشاندهنده وجود چه بیماری هایی ممکن است باشند آورده شده است
سرگیجه میتواند به علت سکته مغزی باشد
یکی از انواع سرگیجههای خطرناک، سرگیجه ناشی از سکته مغزی است. در این حالت، سرگیجه نشانه وقوع سکته مغزی در فرد محسوب میشود و نیازمند مراجعه فوری به اورژانس است.
این نوع سرگیجه معمولاً با علائم مشخصی همراه است که شامل حالت حاد و مبهم سرگیجه، عدم تعادل قابل توجه، تهوع و استفراغ، بیثباتی در راه رفتن، حرکات پرشی چشم و عدم تحمل حرکت سر میشود. این علائم معمولاً حداقل 24 ساعت ادامه دارند و اغلب با علائم مرکزی دیگری مانند فلج یا فلج حرکتی چشم همراه هستند، که همگی میتوانند نشاندهنده سکته مغزی باشند.
در حالی که علل محیطی (مثل نوریت دهلیزی) شایعتر هستند، علل مرکزی نیز قابل توجه و بسیار خطرناکاند، بهویژه زمانی که ناشی از ایسکمی مهرهای-قائدهای باشند. از تقریباً ۸۰۰,۰۰۰ سکته مغزی سالانه در ایالات متحده، حدود ۱۸٪ در حفره خلفی رخ میدهند و تا ۷۰٪ آنها با سرگیجه همراه هستند.
به دلیل محدودیت ارزیابی کامل بیماران مبتلا به سرگیجه در اورژانس، مسئولیت تشخیص دقیق و درمان اغلب به متخصص مغز و اعصاب واگذار میشود. برای این متخصصان حیاتی است که علل محیطی (کمخطر) را از موارد مرکزی (پُرخطر و نیازمند بستری) تشخیص دهند.
برای شناسایی علت سرگیجه در این موارد، متخصص مغز و اعصاب معمولاً ارزیابیهای خاصی مانند تست VNG (Video Nystagmography) را توصیه میکند که در مراکز شنوایی و تعادل انجام میشود.
تومورها می توانند سرگیجه ایجاد کنند
معمولا سرگیجه به تنهایی علامت وجود تومور مغزی نیست و بیشتر سرگیجه ها ناشی از بیماری های گوش داخلی هستند. گاهی اوقات کم خونی،بیماریهای قلبی، مشکلات گردنی، حتی اضطراب و افسردگی نیز می توانند باعث ایجاد سرگیجه شوند.
در حالیکه سرگیجه معمولا علامت مستقیم وود تومور نیست اما بعضی از انواع تومورها می توانند باعث تحریک سردرد، حالت تهوع و استفراغ شوند و احساس مشابه سنگینی سر و نه سرگیجه واقعی چرخشی ، ایجاد کنند. به ندرت تومورهایی که در مخچه رشد می کنند می توانند سرگیجه چرخشی ایجاد کنند که خود را با مشکلات عدم تعادل و چرخش محیط اطراف فرد نشان می دهند.. مخچه مسئول حفظ تعادل و کنترل حرکات در مغز است.
میگرن دهلیزی
تقریباً ۱۰٪ بزرگسالانی که به کلینیکهای تخصصی سرگیجه مراجعه میکنند، دچار میگرن دهلیزی هستند و این رقم در بیماران تحت عمل عصبی-اتولوژیک به حدود ۳۵٪ میرسد. این بیماری با نامهای متعددی شناخته شده است، از جمله میگرن سرگیجهای، سرگیجه میگرنی، گیجی مرتبط با میگرن و سرگیجه مرتبط با میگرن. اصطلاح میگرن دهلیزی ترجیح داده میشود، زیرا بیماران طیف گستردهای از علائم دهلیزی را تجربه میکنند و نه صرفاً سرگیجه.
دورههای خودبهخودی علائم دهلیزی میتوانند از چند ثانیه تا چند هفته طول بکشند، اما معمولاً بین چند دقیقه تا ۷۲ ساعت هستند و اغلب با ویژگیهای میگرنی همراهاند، مانند فوتوفوبیا، فونوفوبیا، سردرد میگرنی یا هاله دید. برخی بیماران دچار سرگیجه وضعیتی میشوند. برخلاف سرگیجه وضعیتی خوشخیم حملهای (BPPV) که معمولاً در هنگام خواب رخ میدهد و با تکرار پوزیشن ایجادکننده سرگیجه برطرف میشود، سرگیجه ناشی از میگرن دهلیزی تا حفظ موقعیت آزاردهنده ادامه دارد و خستگیپذیر نیست.
در سال ۲۰۱۲، معیارهای تشخیصی میگرن دهلیزی منتشر شد تا تشخیص این بیماری آسانتر شود. طبق این معیارها، بیمار باید حداقل ۵ دوره از علائم دهلیزی با شدت حداقل متوسط را تجربه کرده باشد که هر دوره بین ۵ دقیقه تا ۷۲ ساعت طول بکشد و بیشتر حملات با تظاهرات میگرنی همراه باشند.
در ارزیابی بیماران مشکوک به میگرن دهلیزی، رد سایر دلایل سرگیجه اهمیت دارد. تشخیص افتراقی با بیماری منیر ضروری است، خصوصاً اگر دورههای میگرن دهلیزی با وزوز گوش، کمشنوایی یا فشار گوش همراه باشد. وجود کمشنوایی فرکانس پایین نشاندهنده بیماری منیر است. همچنین، وجود علائم ساقه مغز مانند دوبینی یا مشکل تکلم همراه با شکایات دهلیزی میتواند میگرن جمجمهای را مطرح کند.
M.S
سرگیجه و عدم در بیماران مبتلا به M.S ممکن است به دلیل آسیب به عصب رخ دهد. آسیب به عصبی که سیگنالهای تعادلی را دریافت می کند می تواند باعث ایجاد سرگیجه شود. ممکن است در بیماران مبتلا به M.S مانند سایر افراد سرگیجه های گوشی نیز وجود داشته باشد که هیچ ارتباطی به M.S ندارد.
پلاک های مولتیپل اسکلروزیس که ساختارهای دهلیزی مرکزی را تحت تأثیر قرار می دهند، ممکن است باعث بروز دوره های مکرر علائم دهلیزی(سرگیجه)شود. تفاوت سرگیجه های میگرنی با سرگیجه های ناشی از MS اینست که این حملات با علائم میگرنی یاعلایم شنوایی همراه نیستند و در تصویربرداری MRI پلاک های دمیلینه شده قابل مشاهده است.
بیماری چیاری نوع 1
ناهنجاری چیاری نوع I شایعترین ناهنجاری چیاری است. این ناهنجاری به معنای پایین آمدن لب های مخچه حداقل 5 میلی متر از سوراخ مگنوم است. علائم به طور معمول در دهه دوم یا سوم زندگی به تدریج ظاهر می شوند. بیماران معمولاً درد پس سری و گردن را که ناشی از فعالیت بدنی یا مانورهایی است که باعث افزایش فشار داخل جمجمه می شوند، توصیف می کنند.
علائم شنوایی دهلیزی نیز در این شرایط شایع است. این موارد شامل عدم تعادل، سرگیجه ، نیستاگموس (افقی و پایین زن شایعترین حالت می باشند)، کاهش شنوایی و وزوز گوش می باشند. پری گوش و حتی حملات افتادن نیز مشاهده شده است و باعث ایجاد شباهت هایی با بیماری منییر می شود. بیماران ممکن است دارای نوروپاتی تحتانی جمجمه و درگیری اندام فوقانی باشند.
ناهنجاری های چیاری دارای علامت باید برای ارزیابی جراحی عصبی و رفع فشار حفره خلفی ارجاع شود. با این حال، توجه به این نکته مهم است که ناهنجاری های Chiari نوع I ممکن است بدون علامت باشند و به طور اتفاقی هنگامی که بیمار تحت MRI قرار می گیرد، به دلیل سرگیجه ناشی از علل متفاوت، کشف شوند. برای تعیین اینکه آیا ناهنجاری چیاری واقعاً علامت دار است یا اینکه علت دیگری ممکن است مسئول سرگیجه بیمار باشد، شرح حال دقیق ضروری است.
سرگیجه علامت ضربه مغزی است
در ایالات متحده ، 44 میلیون کودک و 170 میلیون بزرگسال در فعالیت ورزشی شرکت می کنند و تقریباً 3.8 میلیون ضربه مغزی مربوط به ورزش سالانه وجود دارد. ضربه مغزی، خفیف ترین شکل آسیب مغزی است. یک اختلال عملکردی گذرا است که در اثر ضربه مستقیم، افزایش شتاب- کاهش شتاب سر سریع، یا نیروهای انفجاری ایجاد می شود. گزارش شده است که سندرم پس از ضربه مغزی در 30٪ تا 80٪ افراد مبتلا به ضربه مغزی رخ می دهد.
در ضربه مغزی سردرد و سرگیجه علائم بسیار شایع هستند. علائم دیگر شامل حساسیت به نور و صدا، حالت تهوع ، وزوز گوش، اختلال عملکرد شناختی، مشکلات تمرکز بینایی، تغییرات خواب، افسردگی ،اضطراب و تحریک پذیری است.
گیجی ممکن است به دلیل آسیب های مستقیم CNS ناشی از تروما (ایجاد آسیب آکسون و سایر آسیب های ریزساختاری)، میگرن دهلیزی و اختلالات عصبی-روانپزشکی (به عنوان مثال اضطراب، افسردگی و سندرم پس از ضربه مغزی) باشد. اما سایر آسیب های پس از سانحه به دستگاه دهلیزی محیطی (به عنوان مثال فیسچول پری لنفاتیک، آسیب اوتولیتی، ضربه مغزی لابیرنتی) به ندرت دیده می شوند. شرح حال و معاینه دقیق، هنگام ارزیابی سرگیجه بسیار مهم است زیرا درمان نیاز به توجه به علت اصلی دارد.
اختلالات نورودژنراتیو می توانند خود را با سرگیجه نشان دهند
سرگیجه می تواند علامت بسیاری از اختلالات نورودژنراتیو باشد.یکی از این بیماریها پارکینسون است. در هنگام بیان علایم ، بیماران مبتلا به بیماری پارکینسون ممکن است راه رفتن همراه تلوتلو یا عجولانه را “گیجی” یا “عدم تعادل” توصیف کنند.
داروهایی مانند لوودوپا یا آگونیست های دوپامین (به عنوان مثال پرامیپکسول و روپینورول) ممکن است باعث افت فشار خون ارتواستاتیک و از این رو باعث ایجاد سرگیجه قبل از سنکوپ شوند.
اختلالات همراه پارکینسون اغلب علائم زیادی ایجاد می کند که به عنوان “سرگیجه” شناخته می شود.
آتاکسی های نخاعی مخچه ای گروهی از اختلالات دژنراتیو ارثی هستند که با آتاکسی مخچه ای تدریجی و پیشرونده مشخص می شوند که گاهی اوقات بسته به نوع آنها با نقایص عصبی دیگر نیز همراه است. در اوایل بیماری، بیماران مبتلا به آتاکسی های نخاعی مخچه ای ممکن است برای ارزیابی آتاکسی یا اسیلوپسی (لغزش بینایی) به متخصصان اعصاب مراجعه کنند.
نتیجه
سرگیجه ناشی از اختلالات مرکزی کم نیست و برخی از آنها جزو سرگیجههای خطرناک محسوب میشوند. شایعترین علت سرگیجه مرکزی، میگرن دهلیزی است. یک شرح حال دقیق و معاینه نورولوژیک متمرکز بر سیستم دهلیزی تقریباً همیشه سرنخهایی در مورد علت اصلی سرگیجه فراهم میکند.
برای مشاوره و کسب اطلاعات بیشتر با مشاورین ما در مرکز سرگیجه آوای امید در ارتباط باشید.
سلام شب مشروب الکل خوردم دیروزصبح ازخواب بلندشدم یک دفعه ای سرم گیج خوردبعدیک ساعت اوردم بالایعنی حالت تهوع تاالان یهوسرم گیج میشه