سرگیجه های خطرناک معمولاً با علائمی مانند دوبینی، بی‌حسی صورت، اختلال در راه رفتن، ضعف دست و پا یا سردرد شدید همراه هستند و می‌توانند نشانه سکته مغزی یا بیماری‌های جدی مغز باشند. خوشبختانه بیشتر سرگیجه‌ها خطرناک نیستند، اما شناخت علائم هشداردهنده می‌تواند از عوارض جدی جلوگیری کند. در این مقاله از مرکز سرگیجه آوای امید یاد می‌گیرید کدام سرگیجه‌ها نیاز به مراجعه فوری به اورژانس دارند.

سرگیجه دومین شکایت شایع در مراجعات اورژانس سرپایی است و 25٪ از مراجعه کنندگان سرپایی مغز و اعصاب و 13٪ از مشاوره های مغز و اعصاب بخش اورژانس  را تشکیل می دهد.در حالیکه سرگیجه احساس بسیار بدی را ایجاد می کند که فرد را وادار می کند به بدترین بیماری ها فکر کند اما همه انواع سرگیجه ها خطرناک نیستند. در ادامه ما به توضیح انواع سرگیجه های خطرناک میپردازیم .

علامت	خطرناک؟	مراجعه به اورژانس
سرگیجه همراه دوبینی	بله	فوری
ضعف دست و پا	بله	فوری
بی‌حسی صورت	بله	فوری
سردرد ناگهانی شدید	بله	فوری
سرگیجه هنگام چرخیدن در تخت	معمولاً خیر	خیر
سرگیجه کمتر از یک دقیقه	معمولاً خیر	خیر

دلایل سرگیجه های خطرناک

علت ها و دلایل سرگیجه و عدم تعادل موارد مختلفی هستند . سیستم تعادل به کمک سه ارگان گوش ها ،چشم ها و حس عمقی با ارسال سیگنالهای تعادلی به مغز تعادل بدن را حفظ می کنند. جالب است بدانید ارگان های تعادلی در گوش نقش بسیار مهمی در حفظ تعادل دارند و اکثر سرگیجه ها ناشی از بیماری های گوش داخلی هستند.

سرگیجه های خطرناک که به سرگیجه های مرکزی نیز معروف هستند ، معمولا ناشی از وجود مشکلی در مغز ، معمولا ساقه مغز و یا مخچه هستند. در ادامه توضیح می دهیم که چه بیماریهای مغز و اعصابی باعث ایجاد سرگیجه می شوند:

🟠 بیماری‌های عروق خونی
🟠 داروهای خاص مانند ضدتشنج‌ها، آسپرین و الکل
🟠 M.S
🟠 صرع (در موارد نادر)
🟠 سکته
🟠 تومورها (سرطانی یا غیرسرطانی)
🟠 میگرن دهلیزی

 

علائم سرگیجه های خطرناک

سرگیجه‌ها همیشه یک علت ساده ندارند و در بسیاری از موارد می‌توانند نشانه بیماری‌های جدی باشند. سرگیجه‌های خطرناک که به آن‌ها سرگیجه مرکزی نیز گفته می‌شود، معمولاً با علائم عصبی همراه هستند و همین موضوع باعث می‌شود از سرگیجه‌های گوشی یا سایر انواع سرگیجه‌های غیرخطرناک متمایز شوند. پزشکان برای تشخیص بهتر این نوع سرگیجه، پنج علامت کلیدی را در نظر می‌گیرند که با اصطلاح 5D شناخته می‌شوند.

این علائم شامل سرگیجه یا ورتیگو، دوبینی یا Diplopia، ناتوانی در تلفظ کلمات یا Dysarthria، مشکل در بلع یا Dysphagia و در نهایت اختلال در کنترل حرکتی به نام Dysmetria است. وجود همزمان این نشانه‌ها در کنار سرگیجه‌های خطرناک، هشداری جدی برای مراجعه فوری به پزشک و بررسی‌های دقیق‌تر است. توجه به این علائم می‌تواند از بروز عوارض شدید ناشی از بیماری‌های عصبی و مغزی جلوگیری کند.

سایر علائم شامل مشکلات حسی و حرکتی در اندام‌های بدن و از دست دادن هوشیاری نیز نشانه‌هایی هستند که ممکن است نشان دهنده وجود علت مرکزی برای سرگیجه باشند.

در صورتی که گیجی، منگی شدید یا سرگیجه چرخشی همراه با علائم زیر را تجربه کردید، جزو دسته سرگیجه‌های خطرناک طبقه‌بندی می‌شوند و باید سریعاً به اورژانس مراجعه کنید:

🟠 سردرد شدید و ناگهانی
🟠 درد قفسه سینه
🟠 مشکل در نفس کشیدن
🟠 بی‌حسی یا فلج دست و پا
🟠 غش
🟠 دید دوتایی
🟠 افزایش ضربان قلب یا ضربان قلب نامنظم
🟠 گفتار گنگ و نامفهوم
🟠 تلوتلو خوردن یا مشکل در راه رفتن
🟠 استفراغ مداوم
🟠 صرع
🟠 تغییر ناگهانی در شنوایی
🟠 بی‌حسی یا ضعف صورت

چه زمانی برای سرگیجه MRI لازم است؟

بیشتر افرادی که دچار سرگیجه می‌شوند، نیازی به انجام MRI ندارند، زیرا شایع‌ترین علل سرگیجه مانند سرگیجه وضعیتی خوش‌خیم (BPPV)، میگرن دهلیزی و نوریت وستیبولار معمولاً در MRI قابل مشاهده نیستند. با این حال، در برخی شرایط انجام MRI برای رد بیماری‌های جدی مغز ضروری است.

پزشک ممکن است در موارد زیر درخواست MRI کند:

• سرگیجه همراه با دوبینی، اختلال تکلم یا ضعف دست و پا
• عدم تعادل شدید و ناتوانی در راه رفتن
• بی‌حسی صورت یا اندام‌ها
• سردرد شدید و ناگهانی همراه با سرگیجه
• کاهش شنوایی یک‌طرفه پیشرونده
• وجود نیستاگموس مرکزی یا شک به سکته مغزی و تومورهای مغزی

بنابراین، اگرچه بیشتر سرگیجه‌ها خطرناک نیستند، اما وجود علائم عصبی همراه با سرگیجه می‌تواند نشانه یک بیماری جدی باشد و در این شرایط، انجام MRI مغز به تشخیص دقیق علت سرگیجه کمک می‌کند.

سرگیجه های خطرناک نشان دهنده کدام بیماری ها هستند؟

در ادامه توضیحات کاملی در مورد اینکه سرگیجه ها ی خطرناک نشاندهنده وجود چه بیماری هایی ممکن است باشند آورده شده است

سرگیجه می‌تواند به علت سکته مغزی باشد

یکی از مهم‌ترین سرگیجه‌های خطرناک، سرگیجه ناشی از سکته مغزی است که نیاز به تشخیص و درمان فوری دارد. این نوع سرگیجه معمولاً به‌صورت ناگهانی شروع می‌شود و می‌تواند با علائمی مانند عدم تعادل شدید، تهوع و استفراغ، ناتوانی در راه رفتن، دوبینی، اختلال تکلم، بی‌حسی یا ضعف اندام‌ها همراه باشد.

اگرچه بیشتر موارد سرگیجه ناشی از بیماری‌های خوش‌خیم گوش داخلی هستند، اما سکته‌های ناحیه مخچه و ساقه مغز گاهی فقط با سرگیجه و عدم تعادل تظاهر می‌کنند و ممکن است در ابتدا با بیماری‌های گوش داخلی اشتباه گرفته شوند. به همین دلیل، پزشکان به وجود علائم عصبی همراه با سرگیجه توجه ویژه‌ای دارند.

به‌طور کلی، اگر سرگیجه به‌طور ناگهانی ایجاد شود و با عدم توانایی در راه رفتن، دوبینی، بی‌حسی صورت یا ضعف دست و پا همراه باشد، باید آن را یک وضعیت اورژانسی تلقی کرد و هرچه سریع‌تر برای ارزیابی پزشکی و انجام بررسی‌های لازم، از جمله در برخی موارد MRI مغز، به اورژانس مراجعه کرد.

تومورها می توانند سرگیجه ایجاد کنند

معمولا سرگیجه به تنهایی علامت وجود تومور مغزی نیست و بیشتر سرگیجه ها ناشی از بیماری های گوش داخلی هستند. گاهی اوقات کم خونی،بیماریهای قلبی، مشکلات گردنی، حتی اضطراب و افسردگی نیز می توانند باعث ایجاد سرگیجه شوند.

در حالیکه سرگیجه معمولا علامت مستقیم وود تومور نیست اما بعضی از انواع تومورها می توانند باعث تحریک سردرد، حالت تهوع و استفراغ شوند و احساس مشابه سنگینی سر و نه سرگیجه واقعی چرخشی ، ایجاد کنند. به ندرت تومورهایی که در مخچه رشد می کنند می توانند سرگیجه چرخشی ایجاد کنند که خود را با مشکلات عدم تعادل و چرخش محیط اطراف فرد نشان می دهند.. مخچه مسئول حفظ تعادل و کنترل حرکات در مغز است.

میگرن دهلیزی

میگرن دهلیزی یکی از شایع‌ترین علل سرگیجه است و حدود ۱۰ درصد بیماران مراجعه‌کننده به کلینیک‌های سرگیجه به این بیماری مبتلا هستند. حملات سرگیجه در این بیماران معمولاً از چند دقیقه تا ۷۲ ساعت طول می‌کشند و اغلب با علائم میگرنی مانند سردرد، حساسیت به نور، حساسیت به صدا یا هاله بینایی همراه هستند.

برخی بیماران دچار سرگیجه‌ای می‌شوند که با تغییر وضعیت سر تشدید می‌شود و ممکن است با سرگیجه وضعیتی خوش‌خیم (BPPV) اشتباه گرفته شود. تشخیص میگرن دهلیزی بر اساس شرح حال و رد سایر علل سرگیجه، به‌ویژه بیماری منیر و بیماری‌های مغزی، انجام می‌شود. اگر سرگیجه همراه با علائم عصبی مانند دوبینی یا اختلال تکلم باشد، بررسی‌های بیشتری برای رد علل خطرناک‌تر ضروری است.

این حجم برای مقاله «سرگیجه‌های خطرناک» مناسب‌تر است؛ چون هم اطلاعات اصلی را حفظ می‌کند و هم وارد جزئیات تخصصی بیش از حد نمی‌شود.

 

M.S (مولتیپل اسکلروزیس)

بیماری ام‌اس (MS) می‌تواند با سرگیجه و عدم تعادل همراه باشد. علت این سرگیجه، درگیری مسیرهای عصبی مسئول حفظ تعادل در مغز است. سرگیجه ناشی از ام‌اس معمولاً به صورت حملات مکرر عدم تعادل یا احساس چرخش بروز می‌کند و ممکن است با علائم عصبی دیگری مانند دوبینی، بی‌حسی یا ضعف اندام‌ها همراه باشد. در این بیماران، MRI مغز می‌تواند پلاک‌های دمیلینه‌کننده را نشان دهد و به تشخیص بیماری کمک کند.

بیماری چیاری نوع ۱ (Chiari Type I)

ناهنجاری چیاری نوع ۱ به پایین آمدن بخشی از مخچه به داخل کانال نخاعی گفته می‌شود. این بیماری می‌تواند باعث علائمی مانند سرگیجه، عدم تعادل، درد پشت سر و گردن، وزوز گوش و نیستاگموس شود. با این حال، بسیاری از موارد چیاری به‌طور اتفاقی در MRI کشف می‌شوند و لزوماً علت سرگیجه بیمار نیستند. بنابراین، وجود چیاری در MRI همیشه به معنای علت سرگیجه نیست و باید با علائم و معاینه بیمار تطابق داده شود.

سرگیجه می‌تواند نشانه ضربه مغزی باشد

سرگیجه و سردرد از شایع‌ترین علائم ضربه مغزی هستند و ممکن است پس از ضربه به سر، تصادف یا آسیب‌های ورزشی ایجاد شوند. بیماران علاوه بر سرگیجه ممکن است دچار تهوع، حساسیت به نور و صدا، وزوز گوش، مشکلات تمرکز، اختلال خواب، اضطراب و تحریک‌پذیری شوند.

سرگیجه پس از ضربه می‌تواند به دلیل آسیب به مغز یا در مواردی به علت آسیب به سیستم تعادل گوش داخلی ایجاد شود. به همین دلیل، در افرادی که پس از ضربه به سر دچار سرگیجه مداوم، عدم تعادل یا سایر علائم عصبی می‌شوند، شرح حال دقیق و معاینه تخصصی برای تعیین علت اصلی و انتخاب درمان مناسب ضروری است.

اختلالات نورودژنراتیو می توانند خود را با سرگیجه نشان دهند

سرگیجه می تواند علامت بسیاری از اختلالات نورودژنراتیو باشد.یکی از این بیماریها پارکینسون است. در هنگام بیان علایم ، بیماران مبتلا به بیماری پارکینسون ممکن است راه رفتن همراه تلوتلو یا عجولانه را “گیجی” یا “عدم تعادل” توصیف کنند.

داروهایی مانند لوودوپا یا آگونیست های دوپامین (به عنوان مثال پرامیپکسول و روپینورول) ممکن است باعث افت فشار خون ارتواستاتیک و از این رو باعث ایجاد سرگیجه قبل از سنکوپ شوند.

اختلالات همراه پارکینسون اغلب علائم زیادی ایجاد می کند که به عنوان “سرگیجه” شناخته می شود.

آتاکسی های نخاعی مخچه ای گروهی از اختلالات دژنراتیو ارثی هستند که با آتاکسی مخچه ای تدریجی و پیشرونده مشخص می شوند که گاهی اوقات بسته به نوع آنها با نقایص عصبی دیگر نیز همراه است. در اوایل بیماری، بیماران مبتلا به آتاکسی های نخاعی مخچه ای ممکن است برای ارزیابی آتاکسی یا اسیلوپسی (لغزش بینایی) به متخصصان اعصاب مراجعه کنند.

نتیجه

بیشتر سرگیجه‌ها ناشی از بیماری‌های خوش‌خیم گوش داخلی هستند و خطرناک نیستند. با این حال، اگر سرگیجه با دوبینی، ضعف اندام، اختلال تکلم، سردرد شدید یا ناتوانی در راه رفتن همراه باشد، باید فوراً به اورژانس مراجعه کنید. تشخیص سریع سرگیجه‌های خطرناک می‌تواند از عوارض جدی و حتی مرگ جلوگیری کند.

سوالات متداول در مورد سرگیجه های خطرناک

آیا همه سرگیجه‌ها خطرناک هستند؟

خیر.

از کجا بفهمیم سرگیجه خطرناک است؟

وجود علائم عصبی مانند ضعف اندام، دوبینی و اختلال تکلم هشداردهنده است.

آیا سرگیجه می‌تواند نشانه سکته مغزی باشد؟

بله.

چه زمانی برای سرگیجه MRI لازم است؟

زمانی که علائم عصبی یا شک به سکته مغزی وجود داشته باشد.

 

 

برای مشاوره و کسب اطلاعات بیشتر با مشاورین ما در مرکز سرگیجه آوای امید در ارتباط باشید.