تست VHIT چیست ؟ اگر دچار سرگیجه، عدم تعادل، احساس چرخش محیط، بی‌ثباتی هنگام راه رفتن یا اختلالات حرکتی چشم شده‌اید، برای تشخیص علت سرگیجه ممکن است پزشک یا متخصص شنوایی‌شناسی انجام تست VHIT را برای شما توصیه کند.

تست VHIT در مجموعه تست سرگیجه یکی از روش‌های پیشرفته و غیرتهاجمی ارزیابی سیستم وستیبولار است که به‌طور مشخص عملکرد رفلکس دهلیزی-چشمی یا VOR را در هنگام حرکات سریع سر بررسی می‌کند.

اهمیت VHIT در این است که برخلاف برخی تست‌های قدیمی‌تر، امکان بررسی عملکرد کانال‌های نیم‌دایره‌ای را در فرکانس‌های بالاتر و نزدیک‌تر به حرکات طبیعی سر فراهم می‌کند و علاوه بر میزان عملکرد سیستم وستیبولار، می‌تواند ساکادهای اصلاحی بسیار ظریفی را که با چشم قابل مشاهده نیستند، ثبت کند. در این مقاله از مرکز سرگیجه آوای امید به توضیح همه چیز در مورد آوای امید می پردازیم.

تست VHIT چیست؟

VHIT یا Video Head Impulse Test نوعی تست تخصصی برای ارزیابی عملکرد کانال‌های نیم‌دایره‌ای گوش داخلی و رفلکس دهلیزی-چشمی است.

در این آزمایش، بیمار عینک مخصوصی به چشم می‌زند که به دوربین مادون قرمز و حسگرهای حرکتی مجهز است. سپس در حالی که بیمار به یک نقطه ثابت نگاه می‌کند، حرکات سریع و کوتاهی در سر ایجاد می‌شود.

دستگاه به‌طور هم‌زمان:

• سرعت و جهت حرکت سر را ثبت می‌کند.
• سرعت حرکت چشم‌ها را اندازه‌گیری می‌کند.
• عملکرد VOR را محاسبه می‌کند.
• میزان VOR Gain را به دست می‌آورد.
• ساکادهای اصلاحی چشم را ثبت می‌کند.

به این ترتیب، VHIT فقط به مشاهده حرکات چشم توسط متخصص وابسته نیست و اطلاعات کمی و قابل اندازه‌گیری از عملکرد سیستم وستیبولار ارائه می‌دهد.

تست VHIT در یک نگاه

موضوع	توضیح
VHIT چیست؟	تست پیشرفته برای بررسی عملکرد سیستم تعادل
چه چیزی را بررسی می‌کند؟	عملکرد بخش‌هایی از گوش داخلی که در حفظ تعادل و تثبیت نگاه نقش دارند
تست چگونه انجام می‌شود؟	با عینک مخصوص و حرکات سریع و کوتاه سر
آیا درد دارد؟	خیر؛ تست غیرتهاجمی است
چه زمانی انجام می‌شود؟	در بررسی سرگیجه، عدم تعادل و برخی اختلالات وستیبولار
آیا برای تشخیص BPPV است؟	خیر؛ برای BPPV معمولاً تست‌های وضعیتی مثل Dix-Hallpike و Roll انجام می‌شوند
آیا با کالریک فرق دارد؟	بله؛ این دو تست روش‌های متفاوتی برای بررسی سیستم تعادل هستند
آیا نتیجه طبیعی یعنی همه چیز طبیعی است؟	نه؛ VHIT فقط بخشی از سیستم تعادل را بررسی می‌کند

رفلکس دهلیزی-چشمی یا VOR چیست؟

برای اینکه بتوانیم عملکرد سیستم تعادل را بررسی کنیم، یکی از مهم‌ترین پاسخ‌های بدن، رفلکس دهلیزی-چشمی یا VOR است.

به زبان ساده، وقتی سر شما حرکت می‌کند، سیستم تعادل کمک می‌کند چشم‌ها طوری حرکت کنند که بتوانید همچنان محیط را واضح ببینید.

اگر این سیستم درست کار نکند، ممکن است هنگام حرکت سر، تصویر برای لحظه‌ای تار یا ناپایدار شود و فرد احساس عدم تعادل یا سرگیجه داشته باشد.

تست VHIT یکی از روش‌هایی است که این عملکرد را در هنگام حرکات سریع سر بررسی می‌کند.

VHIT کدام قسمت‌های سیستم تعادل را بررسی می‌کند؟

گوش داخلی هر انسان دارای سه کانال نیم‌دایره‌ای در هر طرف است:

• کانال نیم‌دایره‌ای افقی
• کانال نیم‌دایره‌ای قدامی
• کانال نیم‌دایره‌ای خلفی

بنابراین در مجموع شش کانال نیم‌دایره‌ای در دو گوش وجود دارد.

VHIT می‌تواند عملکرد این کانال‌ها را به‌صورت جداگانه بررسی کند.

این ویژگی اهمیت زیادی دارد، زیرا اختلال وستیبولار همیشه به‌صورت یکسان در تمام کانال‌ها ایجاد نمی‌شود و ممکن است عملکرد یک یا چند کانال نسبت به سایر کانال‌ها کاهش پیدا کرده باشد.

به همین دلیل، بررسی فقط یک بخش از سیستم وستیبولار نمی‌تواند همیشه تصویر کاملی از عملکرد تعادل بیمار ارائه کند.

تست VHIT چگونه انجام می‌شود؟

انجام VHIT معمولاً سریع است و به آمادگی پیچیده‌ای نیاز ندارد.

ابتدا عینک مخصوص دستگاه روی صورت بیمار قرار می‌گیرد و کالیبراسیون انجام می‌شود. بیمار باید در طول تست به یک هدف ثابت نگاه کند.

سپس متخصص حرکات سریع و کوتاه سر را در جهات مشخص ایجاد می‌کند.

دستگاه در همان لحظه حرکت سر و حرکت چشم را ثبت می‌کند.

این حرکات برای هر یک از کانال‌های مورد بررسی انجام می‌شوند و در نهایت نرم‌افزار اطلاعات مربوط به عملکرد سیستم وستیبولار را تحلیل می‌کند.

برای به‌دست آوردن نتیجه قابل اعتماد، نحوه قرار گرفتن عینک، کالیبراسیون، نحوه انجام حرکات سر و کیفیت ثبت حرکات چشم اهمیت زیادی دارد.

آیا تست VHIT دردناک است؟

خیر.

VHIT یک تست غیرتهاجمی است و معمولاً درد ایجاد نمی‌کند.

با این حال، بعضی افراد ممکن است هنگام انجام حرکات سریع سر، برای چند لحظه احساس سرگیجه یا ناراحتی داشته باشند؛ به‌خصوص اگر سیستم وستیبولار آنها دچار اختلال باشد.

در بیشتر موارد، تست در مدت کوتاهی انجام می‌شود و نیاز به اقدامات تهاجمی ندارد.

چه زمانی پزشک یا متخصص انجام VHIT را پیشنهاد می‌کند؟

VHIT معمولاً زمانی درخواست می‌شود که لازم باشد عملکرد سیستم تعادل با دقت بیشتری بررسی شود.

برای مثال، اگر فرد دچار یکی از موارد زیر باشد، ممکن است انجام VHIT در روند ارزیابی او مفید باشد:

• سرگیجه یا عدم تعادل مکرر
• احساس بی‌ثباتی هنگام راه رفتن
• سرگیجه یا ناپایداری هنگام حرکت دادن سریع سر
• باقی ماندن احساس عدم تعادل بعد از یک حمله شدید سرگیجه
• شک به کاهش عملکرد سیستم تعادل در یک گوش
• شک به کاهش عملکرد سیستم تعادل در هر دو گوش
• برخی اختلالات گوش داخلی یا عصب وستیبولار
• نیاز به بررسی دقیق‌تر عملکرد سیستم تعادل در کنار تست‌های دیگر

اما یک نکته مهم وجود دارد:

هر فردی که سرگیجه دارد لزوماً به VHIT نیاز ندارد.

علت سرگیجه می‌تواند متفاوت باشد و بسته به علائم بیمار، ممکن است تست‌های دیگری مانند VNG، کالریک، VEMP، تست‌های وضعیتی یا سایر بررسی‌های شنوایی و تعادل لازم باشد.

به همین دلیل، انتخاب تست مناسب باید بر اساس شرح حال، نوع سرگیجه، معاینه و تشخیص احتمالی انجام شود.

آیا VHIT برای همه انواع سرگیجه مناسب است؟

خیر.

VHIT یک ابزار برای بررسی بخش مشخصی از سیستم تعادل است و قرار نیست به‌تنهایی علت تمام انواع سرگیجه را مشخص کند.

گاهی یک بیمار با سرگیجه بیشتر به تست‌های وضعیتی نیاز دارد، در حالی که برای بیمار دیگری بررسی عملکرد سیستم وستیبولار با VHIT یا کالریک اهمیت بیشتری پیدا می‌کند.

چه عواملی می‌توانند نتیجه VHIT را تحت تأثیر قرار دهند؟

VHIT یک تست بسیار دقیق است، اما دقت آن به کیفیت انجام و ثبت آزمایش وابسته است.

عواملی مانند:

• کالیبراسیون نامناسب
• قرارگیری نامناسب عینک روی صورت
• لغزش عینک هنگام حرکت سر
• پلک زدن یا بسته شدن چشم
• مشکلات ردیابی مردمک
• نحوه انجام Head Impulse
• سرعت و دامنه نامناسب حرکت سر
• حرکت یا تغییر وضعیت سر و بدن
• همکاری ناکافی بیمار
• برخی حرکات غیرطبیعی چشم

می‌توانند بر کیفیت ثبت و تفسیر نتایج اثر بگذارند.

به همین دلیل، تفسیر نمودار VHIT بدون توجه به کیفیت ثبت می‌تواند گمراه‌کننده باشد.

VHIT در چه بیماری‌هایی کاربرد دارد؟

VHIT در ارزیابی طیف وسیعی از اختلالات وستیبولار مورد استفاده قرار می‌گیرد، از جمله:

• کاهش عملکرد یک‌طرفه سیستم وستیبولار
• کاهش عملکرد دوطرفه وستیبولار
• نوریت وستیبولار
• برخی موارد بیماری منییر
• برخی اختلالات گوش داخلی
• برخی موارد اختلالات مزمن تعادل
• ارزیابی عملکرد کانال‌های نیم‌دایره‌ای در بیماران مبتلا به سرگیجه و عدم تعادل

البته الگوی VHIT در بیماری‌های مختلف یکسان نیست و نتیجه تست باید در کنار شرح حال، معاینه و سایر تست‌های وستیبولار تفسیر شود.

آیا VHIT برای تشخیص BPPV استفاده می‌شود؟

VHIT تست اصلی تشخیص BPPV نیست.

در BPPV، تست‌های وضعیتی مانند Dix-Hallpike و Roll Test نقش اصلی را در تشخیص دارند.

VHIT بیشتر عملکرد کانال‌های نیم‌دایره‌ای و VOR را در هنگام حرکات سریع سر بررسی می‌کند.

بنابراین اگر بیمار با تغییر وضعیت سر دچار سرگیجه می‌شود، ممکن است در کنار VHIT، انجام تست‌های وضعیتی نیز ضروری باشد.

به عبارت ساده:

VHIT و تست‌های وضعیتی، دو سؤال متفاوت را بررسی می‌کنند.

تفاوت VHIT با تست کالریک چیست؟

یکی از سؤال‌های رایج بیماران این است که:

اگر VHIT انجام بدهم، دیگر نیازی به تست کالریک ندارم؟

پاسخ همیشه مثبت یا منفی نیست.

VHIT و کالریک هر دو عملکرد سیستم وستیبولار را بررسی می‌کنند، اما محرک و شرایط تحریک آنها متفاوت است.

VHIT عملکرد VOR را در پاسخ به حرکات سریع سر بررسی می‌کند، در حالی که کالریک پاسخ وستیبولار را با تحریک حرارتی گوش ارزیابی می‌کند.

به همین دلیل، این دو تست در بسیاری از موارد مکمل یکدیگر هستند و جایگزین کامل هم نیستند.

در بعضی بیماران ممکن است VHIT طبیعی باشد اما کالریک غیرطبیعی باشد و برعکس.

بنابراین انتخاب تست باید بر اساس علائم، سابقه بیمار و سؤال تشخیصی انجام شود.

تفاوت VHIT با VNG چیست؟

VNG یا Video Nystagmography بیشتر برای ثبت و تحلیل حرکات چشم در شرایط مختلف استفاده می‌شود و می‌تواند شامل بررسی نیستاگموس، تست‌های چشمی و تست‌های وضعیتی و در صورت انجام، تست کالریک باشد.

در مقابل، VHIT به‌طور مشخص عملکرد VOR را در پاسخ به حرکات سریع سر و عملکرد کانال‌های نیم‌دایره‌ای ارزیابی می‌کند.

بنابراین این دو تست رقیب یکدیگر نیستند و در بسیاری از بیماران می‌توانند اطلاعات متفاوت و مکملی ارائه کنند.

آیا طبیعی بودن VHIT یعنی سیستم تعادل کاملاً سالم است؟

خیر.

این نکته بسیار مهم است.

سیستم تعادل فقط از کانال‌های نیم‌دایره‌ای تشکیل نشده است.

عملکرد تعادل به همکاری بخش‌های مختلفی از جمله:

• کانال‌های نیم‌دایره‌ای
• اوتریکول
• ساکول
• عصب وستیبولار
• مسیرهای مرکزی مغز
• سیستم بینایی
• سیستم حسی عمقی
• و مکانیسم‌های پردازش مرکزی

وابسته است.

بنابراین ممکن است VHIT طبیعی باشد اما بیمار همچنان دچار سرگیجه یا عدم تعادل باشد و برای پیدا کردن علت، به بررسی‌های دیگری نیاز داشته باشد.

آیا VHIT به تنهایی می‌تواند علت سرگیجه را مشخص کند؟

معمولاً خیر.

VHIT یک قطعه مهم از پازل تشخیص سرگیجه است، اما به‌تنهایی برای همه بیماران کافی نیست.

تفسیر درست معمولاً با کنار هم قرار دادن مواردی مانند:

شرح حال بیمار + معاینه + تست‌های وستیبولار + الگوی نیستاگموس + VHIT + در صورت نیاز کالریک، VEMP، VNG و سایر بررسی‌ها

انجام می‌شود.

به همین دلیل ممکن است دو بیمار با شکایت مشابه، تست‌های متفاوتی نیاز داشته باشند.

قبل از انجام تست VHIT چه آمادگی لازم است؟

در اغلب موارد آمادگی پیچیده‌ای لازم نیست.

با این حال، بهتر است قبل از انجام تست:

• صورت تمیز و بدون مواد چرب یا آرایشی باشد تا عینک به‌خوبی روی صورت قرار بگیرد.
• اگر از لنز تماسی استفاده می‌کنید، درباره آن با متخصص هماهنگ کنید.
• داروهای مصرفی را بدون هماهنگی پزشک قطع نکنید.
• اگر مشکل گردن یا محدودیت حرکتی دارید، قبل از شروع تست اطلاع دهید.
• اگر در روز انجام تست علائم شدیدی دارید، آن را به متخصص اعلام کنید.

آمادگی دقیق ممکن است بر اساس دستگاه و شرایط بیمار متفاوت باشد.

آیا VHIT سرگیجه ایجاد می‌کند؟

ممکن است در هنگام تست برای چند ثانیه احساس سرگیجه ایجاد شود؛ زیرا در واقع سیستم وستیبولار عمداً با حرکات سریع سر تحریک می‌شود.

اما این احساس معمولاً کوتاه‌مدت است.

اگر بیمار سابقه مشکلات گردنی، محدودیت حرکتی یا شرایط خاص دیگری داشته باشد، لازم است قبل از انجام تست با متخصص مطرح کند.

نتیجه VHIT چگونه تفسیر می‌شود؟

یک گزارش VHIT معمولاً فقط یک عدد نیست.

متخصص باید مجموعه‌ای از اطلاعات را بررسی کند، از جمله:

۱. Gain هر کانال

۲. وجود یا عدم وجود ساکادهای اصلاحی

۳. جهت و سمت ساکادها

۴. زمان وقوع ساکادها

۵. شکل و کیفیت منحنی‌های ثبت‌شده

۶. تکرارپذیری پاسخ‌ها

۷. کیفیت انجام تست و احتمال وجود آرتیفکت

۸. تطابق نتیجه با شرح حال و سایر تست‌های وستیبولار

بنابراین ممکن است دو گزارش هر دو از نظر یک عدد «طبیعی» باشند، اما از نظر الگوی کلی برای متخصص معنای متفاوتی داشته باشند.

چرا کیفیت انجام VHIT اهمیت زیادی دارد؟

VHIT از جمله تست‌هایی است که نحوه انجام آن می‌تواند بر نتیجه تأثیر قابل توجهی داشته باشد.

قرارگیری نادرست عینک، کالیبراسیون نامناسب، لغزش عینک، Head Impulse نامناسب یا مشکلات ثبت حرکات چشم می‌تواند باعث ایجاد یافته‌هایی شود که تفسیر آنها دشوار یا حتی گمراه‌کننده باشد.

بنابراین صرف داشتن دستگاه VHIT به معنی انجام یک تست با کیفیت بالا نیست.

تجربه فرد انجام‌دهنده، کنترل کیفیت ثبت و تفسیر صحیح نمودارها بخش مهمی از ارزش تشخیصی تست است.

VHIT برای چه کسانی می‌تواند مفید باشد؟

اگر یکی از موارد زیر را دارید، ممکن است پزشک یا متخصص شنوایی‌شناسی انجام VHIT را در روند ارزیابی شما در نظر بگیرد:

• سرگیجه‌های مکرر یا ناگهانی
• احساس عدم تعادل
• بی‌ثباتی هنگام راه رفتن
• احساس حرکت محیط
• سرگیجه پس از یک حمله وستیبولار
• شک به کاهش عملکرد یک یا دو طرف سیستم وستیبولار
• برخی اختلالات گوش داخلی
• نیاز به بررسی دقیق‌تر عملکرد کانال‌های نیم‌دایره‌ای

اما اینکه VHIT برای شما لازم است یا خیر، به علت احتمالی علائم و سؤال تشخیصی بستگی دارد.

VHIT یک تست است، نه یک تشخیص

یکی از اشتباهات رایج این است که تصور کنیم نتیجه VHIT به‌تنهایی می‌تواند بگوید:

«بیمار این بیماری را دارد.»

در واقع VHIT عملکرد بخش مشخصی از سیستم وستیبولار را اندازه‌گیری می‌کند.

بنابراین نتیجه آن باید در کنار سایر اطلاعات بالینی تفسیر شود.

برای مثال:

VHIT غیرطبیعی → می‌تواند نشانه کاهش عملکرد وستیبولار باشد، اما علت آن باید بررسی شود.

VHIT طبیعی → عملکرد مورد بررسی طبیعی است، اما لزوماً تمام علل سرگیجه رد نشده‌اند.

این تفاوت برای تفسیر صحیح تست بسیار مهم است.

سوالات متداول درباره تست VHIT

آیا VHIT درد دارد؟

خیر. VHIT تستی غیرتهاجمی است و معمولاً درد ندارد.

آیا VHIT همان تست کالریک است؟

خیر. هر دو اطلاعاتی درباره عملکرد سیستم وستیبولار می‌دهند، اما روش تحریک و ویژگی‌های فیزیولوژیک آنها متفاوت است و در بسیاری از موارد مکمل یکدیگرند.

آیا VHIT برای تشخیص BPPV است؟

خیر. تست‌های وضعیتی مانند Dix-Hallpike و Roll Test برای تشخیص BPPV اهمیت اصلی دارند.

آیا طبیعی بودن VHIT یعنی گوش داخلی سالم است؟

خیر. VHIT فقط بخش مشخصی از عملکرد سیستم وستیبولار را بررسی می‌کند.

آیا Gain پایین همیشه به معنی بیماری است؟

کاهش Gain می‌تواند نشان‌دهنده کاهش عملکرد وستیبولار باشد، اما باید کیفیت تست، دستگاه، محدوده مرجع و سایر یافته‌های بیمار در نظر گرفته شود.

آیا وجود ساکاد اصلاحی همیشه غیرطبیعی است؟

خیر. ساکادها باید از نظر زمان، تکرارپذیری، جهت، کیفیت ثبت و ارتباط آنها با Gain و سایر یافته‌ها بررسی شوند.

آیا برای انجام VHIT باید داروهای سرگیجه را قطع کنم؟

خودسرانه دارو را قطع نکنید. در صورت نیاز به تغییر دارو، این موضوع باید بر اساس شرایط بیمار و نظر پزشک یا متخصص انجام شود.

نتیجه VHIT چه زمانی مشخص می‌شود؟

در بسیاری از مراکز، نتیجه و نمودارهای تست بلافاصله پس از انجام آزمایش قابل بررسی هستند؛ اما تفسیر نهایی به بررسی مجموعه یافته‌ها و شرایط بیمار بستگی دارد.

جمع‌بندی

تست VHIT یکی از ابزارهای مهم و پیشرفته در ارزیابی سیستم وستیبولار است که با بررسی رفلکس دهلیزی-چشمی، عملکرد کانال‌های نیم‌دایره‌ای را در پاسخ به حرکات سریع سر ارزیابی می‌کند.

بررسی VOR Gain، ساکادهای اصلاحی، الگوی پاسخ کانال‌ها و کیفیت ثبت اطلاعات ارزشمندی درباره عملکرد سیستم وستیبولار در اختیار متخصص قرار می‌دهد.

اما یک نکته را نباید فراموش کرد:

VHIT به‌تنهایی تست «همه سیستم تعادل» نیست و نتیجه آن باید در کنار شرح حال، معاینه و سایر تست‌های لازم تفسیر شود.

در بعضی بیماران، VHIT به‌تنهایی اطلاعات کافی می‌دهد و در بعضی دیگر، برای رسیدن به تشخیص دقیق‌تر ممکن است به تست‌هایی مانند VNG، کالریک، VEMP یا تست‌های وضعیتی نیاز باشد.

جهت هماهنگی برای انجام تست های سرگیجه و تعادل با ما در تماس باشید

09194707047 و 02144005315